አገር አቀፍ ዜናዎች

ጥር 12/2008 ዓ.ም

የባለስልጣኑ የህዝብ ግንኙነት ማስተባበሪያ ኃላፊ አቶ ወርቅነህ ጣፋ እንደገለጹት፥ በአዲስ አበባና በክልል ከተሞች 13 የንግድ ኤፍ ኤም ሬዲዮ ጣቢያዎችን ለግል ለመስጠት እቅድ ተይዟል። ነገር ግን ከተመዘገቡት ተወዳዳሪዎች መካከል የተቀመጠውን መስፈርት የሚያሟላ ተመዝጋቢ እስካሁን አለመገኘቱን ሃላፊው ገልፀዋል። ፈቃዱ ሊሰጥ የታሰበው ስድስቱ በአዲስ አበባና ቀሪዎቹ በዋና ዋና የክልል ከተሞች ቢሆንም በወጣው ማስታወቂያ መሰረት መስፈርቱን አሟልተው የሚመዘገቡ ግን አልተገኙም።

እንደ አቶ ወርቅነህ ገለፃ ጨረታው ለ60 ቀናት አየር ላይ በቆየበት ወቅት 39 የሚሆኑ አመልካቾች ሰነዱን ወስደው ለውድድር ቢቀርቡም የንግድ ሬዲዮ መመሪያ ቁጥር 1/2000ን አሟልተው አልተገኙም። ከተወዳዳሪዎቹ መካከል በብዛት ሊያሟሉት ያልቻሉት የገንዘብ አቅማቸው የሚፈለገውን ያህል አለመሆንና የአቅም ውስንነቶች መሆናቸውን አቶ ወርቅነህ ገልፀዋል።

ይኸው ጨረታ ሳምንት ባልሞላ ጊዜ ውስጥ በድጋሚ የሚወጣ በመሆኑ በአዲስ አበባም ሆነ በክልል የሚገኙ ተወዳዳሪዎች አቅማቸውን አጠናክረው እንዲቀርቡም ጥሪ አቅርበዋል። በእቅድ ዘመኑ መንግስት የመገናኛ ብዙሃን ዘርፉን በብዛትም ይሁን በአይነት ለማሳደግ የሚያስችል እንቅስቃሴ እያደረገ መሆኑንም አቶ ወርቅነህ አስረድተዋል፡፡

በአሁኑ ወቅት አገልግሎት በመስጠት ላይ ያለውን የአናሎግ ቴሌቨዥን ወደ ዲጂታል ለመቀየር የሚያስችሉ ስራዎች እየተከናወኑ መሆኑንም ተናግረዋል፡፡ ከዚሁ ጎን ለጎን በሳተላይት የቴሌቪዥን ስርጭት ለማድረግ የሚችሉ የግል ባለሃብቶችን በጨረታ አወዳድሮ ፈቃድ ለመስጠት ዝግጅት መደረጉንም ጠቁመዋል። በአሁኑ ወቅት በመላ አገሪቱ ሰባት የንግድ ኤፍ ኤም ሬዲዩ ጣቢዎች ፈቃድ ወስደው ስራ ላይ ይገኛሉ።

ምንጭ- Federal Government Communication Affairs Office of Ethiopia

ጥር 12/2008 ዓ.ም

የኢትዮጵያ ብሮድካስቲንግ ኮርፖሬሽን የተመሰረተበትን 50ኛ ዓመት ምክንያት በማድረግ በተለያዩ ዝግጅቶች ከጥር 24-29 ቀን 2008 ዓ.ም ድረስ ሊያከብር መሆኑን ዛሬ በሰጠው ጋዜጣዊ መግለጫው አስታውቋል፡፡

ኤግዚቢሽን፣ የፓናል ውይይት፣ የጥያቄና መልስ ውድድር እና የኢቢሲ ማህበረሰብን የሚያሳትፍ የሰብአዊ አገልግሎት (ለ6 ተቋማት የገንዘብና የአይነት ድጋፍ) 50ኛ ዓመቱን አስመልክቶ የሚካሄዱ ስነ-ስርዓቶች ናቸው፡፡ (ሱራፈል ዘላለም)

ጥር 04/2008 ዓ.ም

ባለፈው ታህሳስ 26 ቀን 2008 ዓ.ም በሳዑዲ ዓረቢያ ጂዛን ከተማ በአንድ መኖሪያ ቤት በተዘጋጀው የሰርግ ስነ-ስርዓት ላይ ሙሽሮችን ጨምሮ ከ 120 በላይ ዜጎቻችን የመኖሪያ ፈቃድ ሳይኖራቸውና በሀገሪቱ ህግ የተከለከለውን መጠጥ ይዞ በመገኘታቸው በሳዑዲ የፀጥታ ሀይሎች ተይዘው መታሰራቸው የሚታወስ ነው፡፡ በጂዳ የኢትዮጵያ ቆንስላ ፅ/ቤት ከጂዛን ኢትዮጵያ ኮሚኒቲ ጋር በመሆን ከሳዑዲ መንግስት ጋር ባደረገው ከፍተኛ ዲፕሎማሲያዊ ጥረት እና ድርድር ኢቃማ (መኖሪያ ፈቃድ ) ያላቸውና ከጉዳዩ ጋር ቀጥታ ግንኙነት የሌላቸውን ዜጎች ከእስር ማስለቀቅ የተቻለ ሲሆን የመኖሪያ ፈቃድ ሳይኖራቸው በሰርግ ስነ ስርዓቱ ላይ የተያዙ ዜጎቻችን በተደረገው መግባባት በወንጀል ሳይጠየቁ ወደ ኢትዮጵያ እንዲሸኙ ከስምምነት ላይ ተደርሷል፡፡ ስለሆነም ዜጎቻችን ለወደፊት በሚያደርጉት የማህበራዊ ግንኙነት ላይ የሀገሪቱን ህግና ስርዓት እንዲያከብሩ እናሳስባለን፡፡

ምንጭ- የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር

ጥር 03/2008 ዓ.ም

የመገናኛ ብዙሃን ምክር ቤት ምስረታ ጉባኤ ዛሬ በተባበሩት መንግስታት የአፍሪካ ኢኮኖሚ ኮምሽን አዳራሽ የተካሄደ ሲሆን የምክር ቤቱ የስራ አስፈፃሚ ኮሚቴዎችም አባል ሆነው ተመርጠዋል፡፡

  1. አቶ አማረ አረጋዊ - ፕሬዝዳንት
  2. ወ/ሮ መአዛ ብሩ - ም/ፕሬዝዳንት
  3. አቶ አብርሀም ገ/መድህን - ዋና ፀሐፊ
  4. አቶ መሰረት አታላይ - አባል
  5. አቶ ታምራት ሃይሌ - አባል

(ሱራፌል ዘላለም)

ጥር 03/2008 ዓ.ም

የማህበሩ ዋና ዳይሬክተር የሆኑት ወይዘሮ አዳነች አበበ እንዳስታወቁት በድርቁ ምክንያት ጉዳት እየደረሰባቸው ያሉ ሰዎችንና እንስሳቶችን ለመታደግ የኦሮሚያ ልማት ማህበር የራሱን ድርሻ ለመወጣት በማስብ 10 ሚሊዮን ብር ለግሷል፡፡

ማህበሩ ከአባላቱ መዋጮ ያገኘውን ገንዘብ ተጠቅሞ እርዳታ ማድረጉንና ችግሩ የመቀጥል አዝማሚያ ስላለው በተለይ ታች ድረስ ያሉ ዜጎችን ለመታደግ ያለመ ድጋፍ መሆኑም ተጠቁሟል፡፡

በድርቁ ምክንያት ትምህርታቸውን ለመከታተል የተቸገሩ ተማሪዎችን ለማገዝ ኦልማ ከሌሎች መንግስታዊ ካልሆኑ ድርጅቶች ጋር በመተባበር ተማሪዎች የትምህርት ቤት የምግብ ፕሮግራም እንዲኖራቸው መደረጉን በተለይ በሀረርጌ ያለውን ምሳሌ በማንሳት ወይዘሮ አዳነች አብራርተዋል፡፡

የኦሮሚያ ልማት ማህበር ላለፉት 15 አመታት በክልሉ በተለያዩ የልማት እንቅስቃሴዎች በመሳተፍ ከ3 ሚሊየን በላይ ዜጎችን ተጠቃሚ ያደረገ ስራ የሰራ ሲሆን ለዚህም ከ115 ሚሊየን ብር የሚበልጥ ገንዘብ አውጥቷል፡፡ (እንደገና ደሳለኝ)

ታህሳስ 27/2008 ዓ.ም

ተነሺዎቹ የተገባላቸው ቃል አለመሟላቱንና የተሰሩ መሰረተ ልማቶች ደረጃቸውን የጠበቁ አይደሉም በሚል ነው ቅሬቸውን ያቀረቡት፡፡

የኢትዮጵያ ቱሪዝም ዘላቂ ልማት ፕሮጀክት እያከናወነ በነበረው የልማት እንቅስቃሴ ላይ ቅሬታቸውን ያቀረቡ ነዋሪዎችን ጉዳይ በተመለከተ ያነጋገርናቸው የፌዴራል ቅርስ ጥናትና ጥበቃ ባለስልጣን ዋና ዳይሬክተር አቶ ዮናስ ደስታና የፌዴራል ባህልና ቱሪዝም ሚኒስቴር ዳይሬክቶሬት ዳይሬክተር አቶ ገዛኸኝ በዛሬው ዕለት በስፍራው ተገኝተው ውይይት በማድረግ መፍትሄ ለመስጠት መዘጋጀታቸውን ተናግረዋል፡፡ (መስታወት ተፈራ)

ታህሳስ 26/2008 ዓ.ም

በተባበሩት መንግስታት ድርጅት የአፍሪካ ኢኮኖሚ ኮሚሽን አዳራሽ በሚከናወነው ስነ-ስርዓት ላይ  ምስረታው እንደሚካሄድ የምክር ቤቱ አደራጅ ኮሚቴ ገልጧል፡፡ በሀገሪቱ የሚገኙ የመገናኛ ብዙሀን በታሪክ ውስጥ ለመጀመሪያ ጊዜ በአንድ የስነ-ምግባር ደንብ ለመገዛት፣ ለሚያገለግሉት ህዝብ ተጠያቂ ለመሆን ቃል የሚገቡበት እንደሆነ የኮሚቴው ሰብሳቢ ወ/ሮ ሚሚ ስብሀቱ ተናግረዋል፡፡

አቶ አማረ አረጋዊ የምክር ቤቱ አደራጅ ኮሚቴ ምክትል ሰብሳቢ በበኩላቸው የምክር ቤቱ መመስረት በሚዲያና በህዝቡ መካከል ጠንካራ ግንኙነት መፍጠር ከማስቻሉ በተጨማሪ አቤቱታና ቅሬታ በማስተናገድ ወደ ፍርድ ቤት የሚደረገውን አካሄድ እና እንግልት እንደሚቀንሰው አስረድተዋል፡፡ (ሱራፌል ዘላለም)

ታህሳስ 20/2008 ዓ.ም

የፌዴራል የስነ-ምግባርና የፀረ-ሙስና ኮሚሽን በደረሰው ጥቆማ መሰረት የኢትዮጵያ ብሮድካስቲንግ ኮርፖሬሽን ሰራተኛ የሆኑት ግለሰብ የስራ ሃላፊነታቸውን በመጠቀም ታህሳስ 19 ቀን 2008 ዓ.ም ከአንድ የአሽከርካሪዎች ማሰልጠኛ ተቋም ጉቦ ሲቀበሉ እጅ ከፍንጅ መያዙን ገልጧል፡፡

ተጠርጣሪው በአሽከርካሪዎች ማሰልጠኛ ተቋሙ ብልሹ አሰራር ላይ ያተኮረ ዶክመንተሪ ፕሮግራም ሰርቻለሁ፤ ለህዝብ እንዳይተላለፍ ከፈለጋችሁ 50,000.00 (ሃምሳ ሺ ብር) ክፈሉኝ ብለው በማግባባት እና በቅድሚያ 2,000.00 (ሁለት ሺ) ብር ሲቀበሉ ኮሚሽኑ በደረሰው ጥቆማ መሰረት እጅ ከፍንጅ መያዛቸው ተገልጧል፡፡

በአሁኑ ወቅት ኮሚሽኑ በተጠርጣሪው ላይ ተጨማሪ ምርመራዎችን አካሂዶ ክስ ለመመስረት በዝግጅት ላይ እንደሚገኝ በላከው መግለጫ አሳውቋል፡፡

ዛሚ 90.7 ኤፍ ኤምም ጉዳዩን አጣርቶ የደረሰበትን የሚያሳውቅ መሆኑን እንገልጻለን፡፡

ታህሳስ 11/2008 ዓ.ም

በላስታ ላሊበላ ከተማ ገጠርጌ መንደር ውስጥ ታህሳስ 9 ከሌሊቱ 7፡30 ሰዓት ላይ እድሜያቸው በግምት ከ40 ዓመት በላይ የሆናቸው እናት እና አባት፣ የ11 ዓመት ልጃቸው፣ 15 ዓመት እድሜ ያላት የዘመድ ልጅ እና እድሜው ያልተገለፀ አንድ ወጣት እንቅልፍ ላይ እንዳሉ በድንገተኛ አደጋ ህይወታቸው ሊያልፍ ችሏል፡፡ የአደጋው መንስኤ ከመኖሪያ ቤቱ በላይ ያለው የአንድ ሆቴል የድንጋይ ካብ በመፍረሱና መሬቱ ተደርምሶ በቤቱ ላይ በመጫኑ እንደሆነ የላሊበላ ከተማ አስተዳደር ፖሊስ ፅ/ቤት ሃላፊ ዋና ኢንስፔክተር አወቀ ፋንታው ለዛሚ 90.7 ኤፍ ኤም ገልፀዋል፡፡

በወቅቱ ከሟቾች መኖሪያ ቤት ጋር ተያይዞ በተሰራው የሳር ቤት ውስጥ ተከራይተው ይኖሩ የነበሩ ሁለት ተማሪዎች በመትረፋቸው ባሰሙት ጩኸት ፖሊስና የአካባቢው ነዋሪ በስፍራው መድረስ ችለዋል፡፡

ከአደጋው ስፍራ አስከሬኖቹን ለማውጣት ከሌሊቱ 7፡50 ላይ የተጀመረው ቁፋሮ ማለዳ 1፡30 የተጠናቀቀ ሲሆን አምስቱንም አስከሬን ማውጣት መቻሉን ዋና ኢንስፔክተሩ ተናግረዋል፡፡ (ነጋሽ በዳዳ)

ህዳር 30/2008 ዓ.ም

ኢትዮ ቴሌኮም በላከው መግለጫ መሰረት በሞሪሽየስ በተካሄደው 5ኛው የአፍሪካ ቴሌኮም ሊደርሺፕ ሽልማት ሥነ-ስርዓት ላይ በአራት ዘርፎች አሸናፊ በመሆን ተሸላሚ ሆኗል፡፡ ሽልማቱን የኢትዮ ቴሌኮም ዋና ስራ አስፈጻሚ አቶ አንዷለም አድማሴ በትናንትናው ዕለት በሞሪሽየስ በተካሄደው ጉባኤ ላይ ተገኝተው ተቀብለዋል፡፡

ድርጅቱ ተሸላሚ የሆነባቸው አራት ዘርፎች፡ የዓመቱ ምርጥ የቴሌኮም ኦፕሬተር፣ የዓመቱ ዋና ስራ አስፈፃሚ፣ የዓመቱ ምርጥ የሰው ሃይል ተኮር ዋና ስራ አስፈጻሚ እና ዓለም አቀፍ ቀጣይነት ያለው ስራ አመራር የተገበረ ተቋም በሚሉት መሆኑን ገልጿል፡፡

ህዳር 23/2008 ዓ.ም

ማንኛውም የማህበራዊ ጤና መድህን ስርዓት ተጠቃሚ ከጤና መድህን ኤጀንሲ ጋር ውል ገብቶ ውስን መዋጮ እየከፈለ ጤና ላይ እክል ሲገጥም በአቅራቢያው የጤና ተቋም ሂዶ ተገቢውን የጤና መድህን ሽፋን አግኝቶ ህክምናውን ማከናወን እንዲችል በአዋጅ የተደነገገለት ሲሆን ለቅንጦት እና ውበትን ለማሻሻል ታስቦ ለሚደረጉ የጤና አገልግሎቶች ግን ምንም አይነት የጤና መድህን ሽፋን እንደማይሰጥ ታውቋል፡፡

የተመላላሽ ህክምና፣ የተኝቶ ህክምና፣ የወሊድ አገልግሎትና የቀዶ ጥገና ህክምና፤ ብሎም በህክምና ባለሞያዎች የታዘዙ የምርመራ አገልግሎቶች በአዋጅ የተደነገጉና በኤጀንሲው የመድህን ጥላ ስር የተካተቱ የጤና አገልግሎቶች ሲሆኑ ማንኛውም ዜጋ ከኤጀንሲው ጋር በገባው ውል አማካኝነት አገልግሎቱን ማግኘት የሚችል መሆኑ በአዋጅ ተደንግጓል፡፡

የማህበራዊ ጤና መድህን ስርዓት ተጠቃሚው ከነቤተሰቡ በጤና ተቋማት አገልግሎት በሚፈልግበት ወቅት ከኪሱ የሚከፍለውን የበዛ ወጭ በመቀነስ ጥራት ያለውና ሁሉን አቀፍ የጤና ሽፋን ቀጣይነት ባለው መልኩ እንዲያገኝ የሚያስችል ዋነኛ ዓላማ ይዞ ተመስርቷል፡፡ (ያልፋል አሻግር)

ህዳር 22/2008 ዓ.ም

በአንዲት ሀገር ዜጎች ላይ በዋነኛነት የልደት፣ የጋብቻ፣ የፍቺ እና የሞት ክስተቶችን በቀጣይነት በቋሚነት እና በአስገዳጅነት የመመዝገብና የማከማቸት ተግባራት በውስጡ የሚገኘው የወሳኝ ኩነቶች ምዝገባ ስርዓት ለሀገሪቱ ከሚሰጠው ዘርፈ ብዙ ጠቀሜታዎች አንዱ በተሟላ መረጃ ላይ የተመሰረተ የጤና አገልግሎትን ለመስጠት አመላካች መሆኑ ይጠቀሳል ተብሏል፡፡

ህፃናት ከወሊድ ጀምሮ እድገታቸውን የተከተለ የክትባትና እና ሌሎች የጤና ክትትሎችን ለማድረግ፣ ለህፃናት የበሽታ መከላከልና የጤና እንክብካቤ አገልግሎት ለመስጠት ከማስቻሉ ባለፈ ከወሊድ በኋላ ለእናትየው እና ለህፃኑ የተቀናጀ የጤና አገልግሎት በአግባቡ ለመስጠትም  አጋዥ ነው ተብሏል፡፡

ህብረተሰቡ በአግባቡ የወሳኝ ኩነቶች አመዘጋገብ ሂደት ውስጥ ከገባ ጠቀሜታው ከዚህም በላይ ይሆናል የተባለ ሲሆን በተለይም በሀገሪቱ አሁን ላይ የተስፋፋው እና ብዙሃኑን ሰው ለሞት የዳረገው በሽታ የቱ ነው የሚለውን ለመለየት በቀጣይም የሚከሰተውን የሞት መጠን እና በበሽታ የመጠቃት እድል ለመቀነስ የመፍትሄ አማራጭም ጭምር ሊሆን እንደሚችል ተጠቁሟል፡፡

በጤናው ዘርፍ ከታችኛው የገጠር ክፍል እስከ ዋና ዋና ከተሞች ድረስ የተሻለ እና ለውጥ አምጭ ስራዎችንም ለመከወን ወሳኝ ኩነት ምዝገባ ሚና የላቀ ስለመሆኑ ተነግሯል፡፡ (ያልፋል አሻግር)

ህዳር 22/2008 ዓ.ም

በመላው የሀገሪቱ ክልሎች ቅርንጫፍና ቢሮዎችን በመክፈት የጤና መድህን ስርዓትን ለመዘርጋት እየተሰራ ቢሆንም በአንዳንድ ክልሎች እና የክልል ከተሞች ግን ባጋጠሙ ውስን ችግሮች ምክንያት ቢሮዎች አልተደራጁም ተብሏል፡፡ የኢትዮጵያ ጤና መድህን ኤጀንሲ ዋና ዳይሬክተር አቶ አታክልቲ አብርሃ በአብዛኛው የሀገሪቱ ክልሎች ቢሮዎቻችንን ከፍተን አደራጅተናል፤ ወደ ስራም ተገብቶባቸዋል ያሉ ሲሆን በአራት ክልሎችና የክልል ከተሞች ላይ ግን መጠነኛ ችግር ስለገጠመን ቢሮዎቹን ማደራጀት እና መክፈት አልተቻለንም ብለዋል፡፡ አፋር፣ ጋምቤላ፣ ጅግጅጋ እንዲሁም ቀብሪድሃር ቢሮዎችን ለማደራጀት ያልተቻለባቸው ክልሎችና ከተሞች ሲሆኑ ይህ የሆነበት ዋነኛ ምክንያትም የሰው ሃይል እጥረት ነው ሲሉ ዳይሬክተሩ ተናግረዋል፡፡

በጅግጅጋ አሁን ላይ 50 በመቶ በላይ ችግሩን ሊፈታ የሚችል የሰው ሃይል አግኝተናል ያሉት አቶ አታክልቲ ለሌሎች ቅርንጫፎቻችን የሰው ሃይል ፍለጋ ላይ ነን፡፡ በቶሎ መፍትሄውን በማምጣት ቢሮዎቹ በተገቢው መልኩ እንዲደራጅና ለህዝቡ አገልግሎቱን እንዲሰጡ እናደርጋለንም ብለዋል፡፡ የኢትዮጵያ ጤና መድህን ኤጀንሲ የአዲስ አበባ እና ድሬዳዋ ከተማ መስተዳድሮቻችንን ጨምሮ በጥቅሉ 20 ቅርንጫፍ ፅ/ቤቶች በክልሎች ከፍቷል፡፡ (ያልፋል አሻግር)

ህዳር 22/2008 ዓ.ም

በደቡባዊ ዞን በዋርግባ ቀበሌ በድርቁ ምክንያት ከፍተኛ ጉዳት ደርሷል። በወረዳው በ43,279 ሔክታር መሬት ላይ 2.2 ሚሊዮን ሔክታር ምርት ለመሰብሰብ ታሰቦ በተከሰተው ድርቅ ምክንያት የተሰበሰበው 180,171 ኩንታል ነው።

በዚህም 8.3 % ምርት ቀንሷል። 161,168 አርሷደሮች ምርት አላገኙም፤ ይህም 77% የሚሆነውን ይይዛል። ለ124608 ለሚሆኑ ተጎጂዋች እርዳታ ተጠይቆ የተፈቀደው 87ሺህ5 ተፈቅዷል፡፡ ለተረጂዎችም ሁለት ግዜ እርዳታው ተከፋፍሏል፡፡ ሶሰተኛ ዙር ድጋፍ ለማድረግ ዝግጅት እየተደረገ ነው ።

በወረዳው 323 ሺህ 250 ከብቶቸ ይገኛሉ፤ ለዚህም 270 ሺህ 689 ቶን መኖ ያሰፈልጋል፡፡ የተጎዳው ምርትም ለከብቶች መኖ ውሏል፡፡  በአካባቢው የሚገኘው ራያ ቢራ ፋብሪካ 200 ሺህ 600 ኩንታል ተረፈ ምርት ለተጎጂዎች እንዲከፋፈል አድርጓል፡፡

ለከብቶች ወረዳው ከጠየቀው 9000 ኩንታል መኖ 5600 መፈቀዱን የወረዳው የእርሻና ገጠር ልማት ሀላፊ አቶ እፀይ ያየው ተናግረዋል፡፡ ከዚህ ቀደም በአካባቢው የከብቶች በሸታ ተከሰቶ የነበረ ሲሆን ይህንንም ለመከላከል 88 በመቶ ያህሉ በመከተባቸው የከብቶች በሸታ የለም ተብሏል፡፡

በአካባቢው ከድርቅ ጋር ተያይዞ እንስሳትን የመቀነሰ ስራ እየተከናወነ ነው፤ 3,150 የሚሆኑትም እንዲሸጡ ተደርጓል። ድርቅ በተከሰተበት ስፍራ በአምሰት ቦታዎች 130 ሜትር በመቆፈር ውሃ ማውጣት ተችሏል፡፡

በጤና ረገድም የማጅራት ገትር፣ ፖሊዮ እና ወባ ክትባቶች ተሰጥተዋል፡፡ በድርቅ ምክንያት ከትምህርት ገበታ የራቀ ተማሪም አለመኖሩ ተገልጧል፡፡ (ሱራፌል ዘላለም)

ህዳር 21/2008 ዓ.ም

ከአህጉሪቱ ሀገራት ዘግይታ የወሳኝ ኩነት ምዝገባ ስርዓትን የጀመረችው ኢትዮጵያ ምንም እንኳን ብትዘገይም የተሻለ ስራ ለመስራት የቻለች ሀገር እንደሆነች ጥናቶች አመላክተዋል፡፡

የአፍሪካ ሀገራት በቅኝ ግዛት ስር ውስጥ በነበሩበት ዘመን በቅኝ ገዥነታቸው አማካኝነት የወሳኝ ኩነቶች ምዝገባ ተጀምሮ የነበረ ቢሆንም የአመዘጋገብ ስርዓቱ ግን የቅኝ ገዥዎችን ፍላጎት ብቻ ያሟላ እና ጥቁሮች እንደ ዜጋ ተቆጥረት የማይመዘገቡበት ስርዓት ነበር፡፡

ይህ በመሆኑ ምክንያት በየሀገሩ የሚገኙ አፍሪካዊያን በተወለዱበት ሃገር እንደሌሉም ጭምር እንዲቆጠሩ አድርጓቸዋል ተብሏል፡፡

ከዚህ አንፃር ኢትዮጵያ ከቀጠናው ሀገራት ዘግይታ የጀመረችው የወሳኝ ኩነቶች ምዝገባ ስርዓት በቅኝ ግዛት ያልተገዛች በመሆኗ የጠራ እና ትክክለኛውን የዜጎቿን መረጃ መያዝ የቻለች ሀገር እንድትሆን አስችሏታል ሲሉ በወሳኝ ኩነቶች ምዝገባ ኤጀንሲ የትምህርት ስልጠና ዳይሬክቶሬት ዳይሬክተሩ አቶ አስፋው መኮንን ለዛሚ ተናግረዋል፡፡

እንደ ዳይሬክተሩ ገለፃ ስራው እስካሁን ወደ ተግባር ተለውጦ ስርዓት ባለው መልኩ እየተከናወነ ነው ለማለት ቢያዳግትም መሰል የስሃራ በታች  ሀገራት ካከናወኑት አንፃር ሲገመገም ምልካም ነው ሊባል ይችላል ሲሉ ጥናቱን ዋቢ አድርገው ተናግረዋል፡፡ (ያልፋል አሻግር)

ህዳር 21/2008 ዓ.ም

የትኛውም የማህበረሰብ ክፍል እክል አጋጥሞት የህክምና ወጭውን ለመሸፈን ሃብት ንብረቱን የሚሸጥበት አጋጣሚ ከዚህ በኋላ አይኖርም ተብሏል፡፡

የጤና መድህን ስርዓቱን በተደራጀ ሁኔታ ለመምራት የሚያስችል አደረጃጀት ለመፍጠር በሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ ቁጥር 191/2003 የተቋቋመው የኢትዮጵያ የጤና መድን ኤጀንሲ ችግሩን ሙሉ ለሙሉ ይፈታል የሚል ተስፋ ተጥሎበታል፡፡

ፍትሃዊ የጤና አገልግሎትን በማሻሻልና የፋይናንስ ጉድለት በመሙላት የህክምና አገልግሎትን ለሁሉም ዜጋ ተደራሽ ማድረደግ የሚሉ ዋነኛ አላማዎችን የያዘው ኤጀንሲ ማህበራዊ የጤና መድህን እና ማህበረሰብ አቀፍ የጤና መድህን የሚሉ ስርዓቶችን ተግባራዊ አደርጋለሁ ብሏል፡፡

የኢትዮጵያ ጤና መድህን ኤጀንሲ ምክትል ዋና ዳይሬክተር አቶ አብዱልጀሊል ረሻድ እንደተናገሩ ማህበራዊ የጤና መድህን ስርዓት በመደበኛው ክፍል ኢኮኖሚ ተሰማርተው የሚገኙትን እና ደመወዝ ተከፋዩን የህብረተሰብ ክፍል በአባልነት የሚያቅፍ ነው ያሉ ሲሆን ማህበረሰብ አቀፍ የጤና መድህን ደግሞ መደበኛ ባልሆነ ገቢ የሚተዳደሩትን ወይም ደሞዝተኛ ያልሆኑ ዜጎን የሚያቅፍ ስርዓት ነው ብለዋል፡፡

ከመጭው ጥር ወር ጀምሮ ይህ ስርዓት በመላው ሀገሪቱ ተግባራዊ ሲደረግ እነዚህን የህብረተሰብ ክፍሎች ሙሉ ለሙሉ ተጠቃሚ ያደርጋል ተብሎ እንደሚጠበቅ ምክትል ዋና ዳይሬክተሩ አያይዘው ተናግረዋል፡፡

ህዳር 20/2008 ዓ.ም

በሀገራችን ያለው የልደት፣ የሞት እና የጋብቻ አመዘጋገብ ስርዓት ከዛሬ ሃምሳ ዓመት በፊት ዘልማዳዊ በሆነና ባልተደራጀ መልኩ ይከናወን እንደነበር መረጃዎች ያመላክታሉ፡፡

የዚህም ምክንያቱ ምዝገባውን የሚመለከቱ አንቀፆች ስራ ላይ ሳይውሉ በመቅረታቸው እንደሆነ  ተመልክቷል፡፡

ታዲያ ይህ ዘልማዳዊና ያልተደራጀ የወሳኝ ኩነት አመዘጋገብ ሂደትን ስርዓት በማስያዝና ዘመናዊ በሆነ መልኩ በማከናወን ረገድ የኢ.ፌ.ዴ.ሪ ወሳኝ ኩነት ምዝገባ ኤጀንሲ ቅድመ ዝግጅቱን እንዳጠናቀቀ ተነግሯል፡፡

የኤጀንሲው ምክትል ዋና ዳይሬክተር አቶ ታምሩ ግንበቶ ከዚህ ቀደም የኩነቶች ምዝገባ ማህደር በትልልቅ ከተሞች ከ1930 ዓ.ም ጀምሮ በተለያየ መልክ ሲካሄድ የቆየ ቢሆንም የአገልግሎት አሰጣጡ ዜጎች በፍቃደኝነትና በዘልማድ ሲጠይቁ ከማስተናገድ የዘለለ አልነበረም ብለዋል፡፡

ስለሆነም ኤጀንሲው በሀገር አቀፍ ደረጃ ወጥነቱን የጠበቀና ቀጣይ ቋሚና ተግባራዊ እንዲሁም ዓለም አቀፍ ደረጃውን ያሟላ የወሳኝ ኩነት ምዝገባ ስርዓት ዘርግቶ ተግባራዊ ማድረግ ይጠበቅበታል ያሉ ሲሆን አዋጅ እና ደንብ ወጥቶለት ከተቋቋመ ጊዜ ጀምሮ አዋጁንና ደንቡን ተከትሎ በሀገር አቀፍ ደረጃ አግባብነት ያለውን የወሳኝ ኩነት ምዝገባ ስርዓት በመዘርጋት ምዝገባውን ለማስጀመር አስፈላጊውን የቅድመ ዝግጅት ተግባራት ኤጀንሲው እያከናወነ ይገኛል ሲሉ ምክትል ዋና ዳይሬክተሩ ተናግረዋል፡፡ (ያልፋል አሻግር)

ህዳር 20/2008 ዓ.ም

ይኸው አዲሱ ማስፋፊያ በ2017 እንደ ፈረንጆቹ ዘመን አቆጣጠር ሲጠናቀቅ 22 ሚሊዮን መንገደኞችን በዓመት ማስተናገድ ይችላል ተብሏል፡፡

አሁን ላይ ዓለም አቀፍ አውሮፕላን ማረፊያው ከ7.5 - 8 ሚሊዮን ለሚሆኑ መንገደኞች አገልግሎት የሚሰጥ ሲሆን ማስፋፊያው ሲጠናቀቅ ይሄን ቁጥር በ3 እጥፍ ያሳድገዋል ተብሏል፡፡

በቦሌ ዓለም አቀፍ አውሮፕላን ማረፊያ የተርሚናል 2 ማስፋፊያ 22 ከመቶ የግንባታ ሂደቱ ሲጠናቀቅ ከታቀደለት ጊዜ 25 ከመቶ ተጉዟል ነው የተባለው፡፡

በተያያዘ ዜና፡- ኢትዮጵያ በ2050 100 ሚሊዮን መንገደኞችን በዓመት ማስተናገድ የሚችል የአውሮፕላን ማረፊያ ይኖራታል ተባሏል፡፡

ከአዲስ አበባ በ100 ኪ.ሜ ርቀት ላይ ይገነባል የተባለለት ግዙፉ የአውሮፕላን ማረፊያ ከ55-100 ሚሊዮን መንገደኞችን በዓመት ያስተናግዳል ተብሏል፡፡

ለአዲሱ የአውሮፕላን ማረፊያ ግንባታ ከተጠኑት ቦታዎች አሁን ላይ ሶስት የሚሆኑት ተለይተው ግንባታው ከ7 ዓመት በኋላ የሚጀምር ሲሆን፡፡

በ10 ዓመት ጊዜ ውስጥ የሚጠናቀቅ ይሆናል፡፡ ለዚህ ግንባታ በመጀመሪያ ዙር በተደረገ ጥናት 225 ሚሊዮን ዶላር የግንባታ በጀት ይጠቀማል ቢባልም የቦታ ስፋቱ ከ61ሺ ካሬ ሜትር ወደ 90ሺ ካሬ ሜትር በማደጉ አጠቃላይ ወጪው 345 ሚሊዮን ዶላር ደርሷል፡፡

ለዚህም መንግሥት ካፀደቀው 225 ሚሊዮን ዶላር በልዩነት ለመጣው 120 ሚሊዮን ዶላር ከቻይና ባንክ በብድር የሚገኝ ይሆናል ያሉት የማስፋፊያ ፕሮጀክቱ ሃላፊ ኢንጅነር ሃይሉ ገ/ማርያም ናቸው፡፡ (እንየው ቢሆነኝ)